Phân tích nhân vật viên quản ngục trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Loading...

Đề bài: Phân tích nhân vật viên quản ngục trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Bài làm

Nguyễn Tuân là nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tiemf cái đẹp. Ông có một vị trí quan trọng và đóng góp không nhỏ đối với văn học Việt Nam hiện đại: thúc đẩy thể tùy bút, bút ký văn học đạt tới trình độ nghệ thuật cao; làm phong phú thêm ngôn ngữ văn học dân tộc; đem đến cho nền văn xuôi hiện đại một phong cách tài hoa và độc đáo. Với những tài năng xuất sắc ấy, năm 1996, Nguyễn Tuân đã được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Trong suốt cuộc hành trình đi tìm cái đẹp, ông đã viết lên nhiều tác phẩm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Trong đó Chữ người tử tù là một trong những truyện ngắn thể hiện rõ nhất quan niệm về chân – thiện – mỹ của ông. Đẹp không đơn thuần là những gì ta nhìn thấy bên ngoài, mà đẹp là đẹp ẩn sâu bên trong tâm hồn mỗi con người. Bên cạnh nhân vật chính là Huấn Cao vừa có tài vừa có tâm, viên quản ngục dù không có tài nhưng vẫn có một tâm hồn rất đẹp, rất thiện lương. Chính ông đã góp phần làm nên sự thành công cho tác phẩm.

Huấn Cao và cai ngục gặp nhau trong tình cảnh rất éo le. Huấn Cao vốn là người đầu đội trời, chân đạp đất, sống rất thẳng thắn, có chí lớn tài cao. Còn quản ngục chỉ là một chức nhỏ nhoi ở nơi ngục tù tăm tối. Câu chuyện sẽ không có gì đáng nói nếu Huấn Cao chỉ là kẻ tử tù bình thường như những người khác. Nhưng ông lại là “thần tượng” mà cai ngục đã ngưỡng mộ từ lâu bởi cái tài viết chữ rất nhanh và đẹp. Thật khó tin khi một tên tay sai cho bọn tham quan gian ác lại có thú vui tao nhã và thanh cao đến vậy.

Ai có thể hiểu được đằng sau những mánh khóe, những roi đòn mà viên quan cai ngục dành cho tù nhân lại là một tấm lòng rất đôn hậu và trong sáng. Ông cũng mê nghệ thuật, và khao khát được thưởng thức nghệ thuật chân chính giống như bao người nghệ sĩ khác. Tiếc rằng nơi ông đang ở, việc ông đang làm lại đi ngược với những gì đang tồn tại trong lòng ông. Thế nên, ông đã rất cẩn trọng và kín đáo khi biết người mà mình thầm ngưỡng mộ sắp tới. Ông không dám nói công khai mà chỉ hỏi dò thầy thơ lại: Tôi nhận thấy tên người đứng đầu bọn phản nghịch là Huấn Cao. Tôi nghe ngờ ngợ. Huấn Cao? Hay là cái người mà vùng tỉnh sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó không? Ông hiểu rằng ở chốn này rất nguy hiểm, có thể mất mạng như chơi. Thế nên ông phải thật cẩn thận để không ai phát hiện tâm ý của mình.

Đêm ấy, cai ngục băn khoăn, trăn trở cả đêm vì hôm sau là ngày Huấn Cao đến rồi. Ông phải làm thế nào để tiếp cận được người tử tù đặc biệt này đây? Người ngồi đấy, đầu đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu. Những đường nhăn nheo của một bộ mặt tư lự, bây giờ đã biến mấy hẳn. Ở đấy, giờ chỉ còn là mặt nước ao xuân, bằng lặng, kín đáo và êm nhẹ. Cai ngục trong đêm khác hẳn với viên cai ngục ban ngày. Khi mà ông phải dùng những mánh khóe thâm hiểm nhất để trừng trị tù nhân. Còn giờ đây ông trở về với chính bản thân ông, với con người yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp và rất trọng người tài. Ta không biết vì lý do gì mà cai ngục phải sống trong hoàn cảnh éo le này. Chỉ biết rằng ông đang nghĩ suy rất nhiều về người tử tù mang tên Huấn Cao. Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lọc lừa, tính cách dịu êm và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ. Nguyễn Tuân cả đời đi tìm cái đẹp, nay ông lại gài chính nhân vật của mình trong tình cảnh rất trớ trêu: cai ngục yêu cái đẹp, nhưng lại phải sống và làm việc ở nơi xấu xa, bẩn thỉu và tăm tối. Và rồi, tác giả lại tự nhủ rằng: Ông trời nhiều khi chơi ác, đem đày ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt. Tác giả đã trao cái đẹp cho viên quan coi ngục – người mà ai cũng nhìn nhận bằng con mắt khinh sợ và ghét bỏ. Tại sao ông phải làm như vậy? Có lẽ vì cuộc đời không bao giờ bằng phẳng và êm đềm như ta nghĩ. Không phải cứ cái gì đẹp cũng được đặt ở nơi sang trọng, cao ráo, và sạch sẽ. Có những điều mà tận sâu thẳm trong đó vẫn luôn trong trẻo, thuần khiết dù bên ngoài mang vẻ xù xì, xấu xí. Giống như nhân vật cai ngục, ông phải sống với cái nghề thấp hèn, thậm chí là đê tiện nhưng tâm hồn ông vẫn luôn mẫu mực, không chút vướng tội nhơ. Trong đêm tối, ông trở về là chính con người thật của mình. Ông nghĩ đến câu nói ban chiều của thầy thơ lại: Có lẽ lão bát này, cũng là một người khá đây. Có lẽ hắn cũng như mình, chọn nhầm nghề mất rồi. Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài, hẳn không phải là kẻ xấu hay là vô tình. Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cực trong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thơ lại này đem cáo giác với quan trên thì khó mà ở yên. Cai ngục thận trọng từng chút một. Dù ông nhận ra dấu hiệu tốt từ thầy thơ lại nhưng dù thế nào cũng phải cảnh giác vì nơi đây rất nguy hiểm. Hơn nữa, bọn quan lại cũng rất gian ác vào xảo quyêt.

Loading...

Ngày hôm sau, khi đối mặt với Huấn Cao, cai ngục đã không thể giấu nổi mình nữa. Ông không lạnh lùng, cũng chẳng hung hãn dùng những hình phạt như thường lệ đối với các tử tù. Trái với phong tục nhận tù mọi ngày, hôm nay viên quan coi ngục nhìn sáu tên tù mới vào với cặp mắt hiền lành. Lòng kiêng nể, tuy cố giữ kín đáo mà cũng đã rõ quá rồi. Khi kiểm điểm phạm nhân, ngục quan lại còn có biệt nhỡn đối riêng với Huấn Cao. Từ đó, ngục quan chuẩn bị riêng cho sáu vị anh hùng những bữa cơm rất chu đáo, có rượu có thịt đầy đủ. Thời gian cứ dần trôi, ngục quan không biết phải làm thế nào để ngỏ ý được với Huấn Cao, để tỏ rõ lòng mình rất ngưỡng mộ tài viết chữ của ông, muốn xin ông chữ để làm báu vật treo trong nhà.

Khi đứng trước Huấn Cao – một tử tù sắp tới ngày thi hành án, dù mình là cấp trên, nhưng cai ngục vẫn thể hiện thái độ rất lễ phép và cung kính với ông Huấn: Đối với những người như ngài, phép nước ngặt lắm. Nhưng biết ngài là một có nghĩa khí, tôi muốn châm chước ít nhiều. Miễn là ngài giữ kín cho. Sợ đến tai lính tráng họ biết, thì phiền lụy riêng cho tôi nhiều lắm. Vậy ngài có cần thêm gì nữa xin cho biết. Tôi sẽ cố gắng chu tất. Sau lời ấy, Huấn Cao thẳng thắn chối từ ra mặt. Thậm chí còn thể hiện sự khinh bỉ đối với ngục quan. Trái với lệ thường ngày, ông không dùng roi đòn, cũng chẳng ép buộc tù nhân dù ông hoàn toàn có thể làm thế với Huấn Cao nhưng ông vẫn giữ thái độ tôn trọng và trang nghiêm với người tử tù trước mặt mình. Ông khép nép bước ra với một lời từ tốn: Xin lĩnh ý.

Ngục quan hiểu rằng thân phận của mình thật nhỏ bé khi đứng trước Huấn Cao. Về mặt danh nghĩa, ông là quan, là người cai quản chốn này, còn Huấn Cao chỉ là một tên tử tù sắp phải thi hành án. Ngục quan có thể dùng bất kỳ hình thức nào để tra tấn Huấn Cao. Nhưng trong nhận thức của ngục quan, Huấn Cao không những là một vị anh hùng kiên cường bất khuất, mà còn là người nghệ sĩ rất tài hoa với tài viết chữ rất nhanh và đẹp. Ngục quan yêu cái đẹp, trọng người tài. Nếu bắt ép Huấn Cao viết chữ cho mình thì chữ đó không còn gọi là nghệ thuật nữa, mà là tội ác. Thế nên, ngục quan vẫn nhẫn nại biệt đãi ông Huấn.

Thời gian trôi đi, ngày thi hành án sắp tới. Ngục quan ngày càng băn khoăn, trăn trở không biết làm thế nào để xin được chữ của ông Huấn. Không can đảm giáp lại mặt một người cách xa y nhiều quá, y chỉ lo mai mốt đây, ông Huấn bị hành hình mà không kịp xin được mấy chữ, thì ân hận suốt đời mất.

Cho tới ngày cuối cùng, nghe công văn xong, quản ngục tái nhợt người và ông quyết định trút hết bầu tâm sự với thầy thơ lại. May thay, thơ lại cũng là người có tấm lòng đồng cảm với ngục quan, cũng tiếc và trọng người tài. Ông đã tình nguyện làm cầu nối cho ước mơ của ngục quan được trở thành sự thật. Sau khi vỡ lẽ ra mọi chuyện, Huấn Cao ngỡ ngàng trước tấm lòng cao cả và tâm hồn trong sáng của ngục quan.

Trong đêm cuối cùng ở nhà lao, Huấn Cao đã ban tặng chữ cho ngục quan theo đúng tâm nguyện bao lâu nay của ông. Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm to nét chữ tển tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng. Trong cảnh ấy, cả người cho chữ và người nhận chữ đều rất đẹp. Sau tất cả, tấm lòng của ngục quan cũng đã được đền đáp. Ông nghe lời dạy bảo của Huấn Cao, thoát khỏi cái nghề này và sống cuộc sống bình dị, lương thiện, trong sáng.

Tấm lòng khát khao yêu cái đẹp, trọng người tài của cai ngục đã làm cho giá trị của tác phẩm thêm phần sâu sắc. Đồng thời, qua đó, Nguyễn Tuân cũng thể hiện quan niệm của mình về cái đẹp, khẳng định sự bất tử của cái đẹp và bộc lộ thầm kín lòng yêu nước. Tác phẩm đã thể hiện rất thành công tài năng của Nguyễn Tuân trong việc tạo dựng tình huống truyện độc đáo, khắc họa tính cách nhân vật, tạo không khí cổ kính, trang trọng; trong việc sử dụng thủ pháp đối lập và ngôn ngữ giàu tính tạo hình. Tất cả đã tạo nên một cai ngục rất thiện lương, trong sáng và đáng được ngợi ca.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *